Βασικές Προϋποθέσεις και Κατηγορίες
 

Ο νόμος κατηγοριοποιεί τα αυθαίρετα με βάση τον χρόνο κατασκευής και τη βαρύτητα της παράβασης: 

• Κατηγορίες 1-4: Αφορούν αυθαίρετα με μικρότερες παραβάσεις ή κατασκευές προ του 2011, για τα οποία υπάρχει ακόμη η δυνατότητα τακτοποίησης. Η προθεσμία υπαγωγής λήγει οριστικά στις 31 Μαρτίου 2026. Η τακτοποίηση αυτή παρέχει 30ετή εξαίρεση από την κατεδάφιση, με πιθανότητα οριστικής εξαίρεσης.

• Κατηγορία 5: Αφορά μεγάλες αυθαίρετες κατασκευές ή κτίρια χωρίς οικοδομική άδεια που ανεγέρθηκαν μετά την 28η Ιουλίου 2011. Αυτά τα αυθαίρετα δεν μπορούν να τακτοποιηθούν με τις ισχύουσες διατάξεις και απορρίπτονται αυτόματα από το σύστημα του ΤΕΕ. 

​

Διαδικασία και Κόστος

​

Η διαδικασία νομιμοποίησης γίνεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ), με τη βοήθεια εξουσιοδοτημένου μηχανικού: 

1. Αυτοψία και Συγκέντρωση Δικαιολογητικών: Ο μηχανικός πραγματοποιεί αυτοψία στο ακίνητο και συγκεντρώνει τα απαραίτητα έγγραφα (π.χ. τίτλοι ιδιοκτησίας, σχέδια, φωτογραφίες).

2. Υπολογισμός Προστίμου: Το πρόστιμο υπολογίζεται με βάση την κατηγορία της παράβασης, την τιμή ζώνης της περιοχής, το μέγεθος της παράβασης και τυχόν κοινωνικά κριτήρια. 

3. Υπαγωγή στη Ρύθμιση: Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά, με δυνατότητα εξόφλησης του προστίμου σε έως και 48 δόσεις. 

​

Σημαντικές Αλλαγές και Επιπτώσεις

​

• Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου: Η διαδικασία νομιμοποίησης συνδέεται άμεσα με τη θέσπιση της «Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου», την οποία πρέπει να αποκτήσουν όλα τα κτίρια.

• Συνέπειες μη νομιμοποίησης: Η μη τακτοποίηση συνεπάγεται αδυναμία μεταβίβασης, μίσθωσης ή αξιοποίησης του ακινήτου, καθώς και επιβολή προστίμων και ενδεχόμενη κατεδάφιση.

• Νέο πλαίσιο (Ν. 5106/2024): Έχουν εισαχθεί νέες διατάξεις που προσφέρουν νέες δυνατότητες υπαγωγής, αλλά και αυστηροποιούν το πλαίσιο, ειδικά για τις μεταβιβάσεις.